Voedselencyclopedie - Combinatieteelt (mengcultuur, polycultuur)

Combinatieteelt (mengcultuur, polycultuur)

Categorieën: Permacultuur, Biologische landbouw, Tuinieren

Combinatieteelt (mengcultuur, polycultuur) is een veel gebruikt principe in zowel de biologische tuinbouw als in de permacultuur. Hierbij worden verschillende planten-(families) vlak naast of door elkaar geplaatst. Er zijn veel voordelen te behalen van het bij elkaar plaatsen van verschillende gewassen.

Voordelen
De twee belangrijkste voordelen van combinatieteelt zijn het voorkomen van bepaalde aantastingen en het behalen van een hogere opbrengst en gezondere planten.
Insecten, vooral de schadelijke, raken in de war als ze diverse planten, dus kleuren en geuren, door elkaar zien in plaats van een egaal veldje van dezelfde planten. Bovendien trekken verschillende planten verschillende dieren aan, waarbij dan het ene dier als biologische bestrijding dient tegen het andere. Bijvoorbeeld lieveheersbeestjes die luizen eten.
Een vergroting van het aantal soorten insecten die aangetrokken worden zorgt weer voor een grotere biodiversiteit in de tuin en dat betekent een gezondere omgeving. Ook vogels, egels en andere dieren hebben meer keuze aan voedsel in een afwisselend landschap. Zij eten op hun beurt weer schadelijke dieren als slakken.

Sommige diepwortelende planten halen voedingsstoffen van diep uit de grond, zodat oppervlakkig wortelende planten daar hun voordeel mee kunnen doen. Bovendien beconcurreren ze elkaar niet doordat ze hun voedingsstoffen uit verschillende lagen van de bodem halen.
Hoge gewassen kunnen dienen als windscherm voor andere. Bepaalde planten, zoals pompoen, aardbeien en hondsdraf, bedekken de bodem onder andere planten en zorgen zo dat er geen onkruid groeit.

Voorbeelden
Hieronder staat een lijst met voorbeelden van combinaties. Het is echter niet zo dat deze altijd zo werken als je zou willen. Het blijft natuur en veel is dan ook afhankelijk van allerlei omstandigheden als bijvoorbeeld (micro)-klimaat en bodemsamenstelling.
Ik maak geen onderscheid tussen groenten, kruiden, zogenaamde onkruiden en andere planten. Onderstaande planten zijn leden van plantenfamilies en het gaat meer om de combinaties van die families dan om de individuele soorten. Veel mensen weten niet welke planten in welke familie horen, maar kennen wel de soorten.
Planten van dezelfde familie kunnen bij elkaar gezet worden, ze helpen elkaar niet of nauwelijks maar trekken wel dezelfde plagen aan, dus combineer liever altijd (leden van) verschillende families met elkaar.

Goede combinaties
Aardappel met bonen, calendula, kool, maïs, mierikswortel
Aardbei met bonen, knoflook, prei, sla, spinazie
Asperge met basilicum, peterselie, tomaat
Basilicum met asperge, peterselie, tomaat
Bessenstruiken met daslook
Bieslook met tomaat, zonnebloem
Biet met knoflook, kool, koolrabi, ui, wortel
Bonen met aardappel, aardbei, komkommer, kool, selder, wortel
Calendula met aardappel, pompoen
Daslook onder bessenstruiken
Dille met kool
Erwten met komkommer, maïs, radijs, sla, wortel
Fruitbomen, smeerwortel
Knoflook met aardbei, biet, kool, wortel
Komkommerfamilie met bonen, erwten, maïs
Kool met aardappel, biet, bonen, citroenkruid, dille, hysop, kamille, knoflook, munt, salie, selder, tijm, tomaat, venkel
Koolrabi met biet
Maïs met aardappel, bonen, erwten, komkommerfamilie, pompoen
Mierikswortel met aardappel
Munt met kolen, tomaat
O.I- kers met radijs
Peterselie met asperge
Pompoen met bonen, calendula, erwten, maïs
Prei met aardbei, selder, sla, tomaat, wortel
Radijs met erwten, kervel, O.I-kers, sla, wortel
Salie met kool, wortel
Selder met kool, prei, tomaat, wortel
Sla met aardbei, erwten, prei, radijs, ui, wortel
Smeerwortel onder fruitbomen
Spinazie met aardbeien
Tomaat met asperge, basilicum, kool, munt, prei, selder, wortel, zonnebloem
Tijm met kool
Ui met aardbei, biet, kamille, sla, wortel
Venkel met kool
Wortel met biet, bonen, erwten, knoflook, prei, radijs, sla, tomaat, ui
Zonnebloem met bieslook

Goede combinaties van meerdere planten
Asperge, basilicum en tomaat
Tuinbonen, maïs en pompoen

Valeriaan en marjolein versterken alle omringende planten

Slechte combinaties
Aardappel met selder, tomaat
Bonen met erwten, knoflook, ui, venkel
Erwten met bonen, knoflook, tomaat, ui
Komkommerfamilie met aardappel, salie
Kool met aardbei, radijs, ui