Voedselencyclopedie - Ecologische voetafdruk

Ecologische voetafdruk

Categorieën: Filosofie, Landbouw algemeen, Natuur en milieu

De mondiale ecologische voetafdruk is een manier om het landgebruik van een persoon, een stad, land of bedrijf etc. te kunnen meten. Gemeten wordt het aantal hectaren dat die persoon (stad, land, bedrijf) gebruikt om te bestaan. Voedsel is naast vervoer en energie een grote factor hierin.

Gemiddelden
De gemiddelde voetafdruk van de Nederlander is 4,4 ha, terwijl - als de productieve ruimte in Nederland verdeeld zou worden over alle inwoners - er maar 1,1 ha per persoon beschikbaar is. Nederlanders gebruiken dus 4 keer zo veel grond als ze zelf hebben. Dit kan doordat veel grondstoffen en energiebronnen (zoals hout, olie, vis, soja ((vooral voor veevoer)) en koffie) uit het buitenland gehaald worden.

Het gemiddelde dat een Amerikaan gebruikt is 9,5 ha.
Het gemiddelde dat mensen in Malawi gebruiken is 0,5 ha. Dit is het laagste van alle wereldbewoners (gemiddeld per land, per individu zijn er overal grote verschillen).

Als alle productieve ruimte van de aarde verdeeld zou worden over alle wereldbewoners, dan zou iedereen recht hebben op 1,8 tot 2,1 hectare. (Verschillende bronnen geven verschillende cijfers)
Als iedereen zou leven als de gemiddelde Nederlander, dan zou er twee keer zo veel ruimte nodig zijn als er beschikbaar is. Dit betekent dat Nederlanders alleen maar zo kunnen leven zoals ze leven, als anderen veel minder dan het gemiddelde gebruiken. Dit geldt nog sterker voor Amerikanen. Een oneerlijke verdeling dus.

Samenstelling van de Mondiale Voetafdruk
1. Akkerbouwgrond voor voedsel: koffie, tabak, katoen, bananen, bloemen, drugs.
2. Weidegrond voor vee: vlees, melk, kaas, wol, leer.
3. Bossen voor hout: papier, veevoer, medicijnen.
4. Bebouwde omgeving voor: huizen, kantoren, winkels, onderwijsvoorzieningen, fabrieken,
wegen, pretparken, supermarkten, parkeerplaatsen.
5. Visgronden voor: schelpdieren en vis, voor mens en dier (vismeel).
6. Energie: gas, olie, kolen, zonne- en wind-energie, waterkracht, biomassa.

Uit deze zes elementen bestaat de Mondiale Voetafdruk: 1 tot 5 zijn allemaal echte
hectares en 6 deels ook. Alleen van fossiele energie wordt de CO2-uitstoot omgerekend naar de theoretisch benodigde groene ruimte voor het absorberen van de CO2.

Zoals je kan zien in bovenstaand schema (bron: Nut & Noodzaak van de Mondiale Voetafdruk) heeft de samenstelling van je voedsel een groot aandeel in je voetafdruk. Als je veel dierlijke producten eet, gaat je voetafdruk behoorlijk omhoog. Niet alleen vanwege de weidegrond maar ook vanwege de akkergrond die nodig is voor het veevoer. En voedsel dat van ver komt en/of gekweekt is met behulp van energie (kas) zorgt voor een grotere afdruk dan lokaal geproduceerd en verwerkt voedsel.

Manieren om je voetafdruk te verkleinen
Er zijn diverse manieren om het voedselaandeel van je voetafdruk te verkleinen:
- het eten van biologisch geproduceerd voedsel kost minder hectaren, net als het eten van voedsel van het seizoen;
- eet voedsel van de koude grond in plaats van uit een verwarmde kas;
- eet lokaal geproduceerd voedsel;
- doe je boodschappen op de fiets of lopend, in ieder geval niet met de auto;
- neem zelf een tas mee, zodat je niet elke keer een plastic tasje hoeft te gebruiken;
- let op overbodige verpakkingen;
- eet minder dierlijk en meer plantaardig voedsel, dit scheelt echt heel veel;
- kweek groenten, fruit en kruiden in eigen of volkstuin, op het balkon of binnen in potten;
- zoek eetbare planten in het wild;
- maak zelf compost, handig als je zelf groenten kweekt, en het scheelt een hoop afval.

Bronnen:
- De Kleine Aarde
- de Volkskrant
- Living Planet Report 2008 (WWF)
- Nut & Noodzaak van de Mondiale Voetafdruk (zie links)

Zie ook:

- Inleiding permacultuur

Koe 80 heeft een probleem

Nut & Noodzaak van de Mondiale Voetafdruk

Our Daily Bread

Regionalisering

Terreinwinst - Hoe kleine boeren uit het Zuiden hun landbouw terugveroveren