Voedselencyclopedie - Koolhydraten

Koolhydraten

Categorieën: Nutriënten, Gezondheid algemeen, Lichaam

Koolhydraten worden ook wel suikers of zetmeel genoemd. Het is een van de drie macronutriënten (de andere zijn vetten en eiwitten).

Koolhydraten kunnen onderverdeeld worden in:
- monosachariden (glucose, fructose, galactose);
- disachariden (sucrose of sacharose, maltose, lactose);
- oligosachariden (dextrine);
- polysachariden (amylopectine, amylose).

Koolhydraten komen veel voor in zetmeelrijke producten als granen en peulvruchten, en zetmeelrijke groenten als aardappels, pompoen en bataat.

Monosachariden
Komen als glucose (ook wel druivesuiker genoemd) en fructose (ook wel vruchtesuiker genoemd) voor in vrijwel alle vruchten.
Alle koolhydraten worden in het menselijk lichaam afgebroken tot monosachariden, en vervolgens opgeslagen als glycogeen om gebruikt of omgezet te worden in vet (om eventueel later gebruikt te kunnen worden).

Disachariden
Komen veel voor in allerlei voedingsmiddelen. Lactose zit in vrijwel alle zuivelproducten.
Sucrose is de gewone biet- of rietsuiker. Het zit ook vaak in vruchten.
Maltose komt voor in deeg. Hier kan het afgebroken worden door gistcellen tot alcohol, hierbij onstaat koolzuur dat verantwoordelijk is voor het rijzen van het deeg.

Zetmeel
Bestaat uit twee soorten polysachariden: amylopectine en amylose.

Onverteerbare koolhydraten
Alle bovengenoemde koolhydraten zijn verteerbaar. Er zijn echter ook onverteerbare koolhydraten, de vezels of vezelstoffen. Deze komen vooral voor in groenten (vooral bladgroenten en knolgewassen), vruchten, peulvruchten en ongeraffineerde granen. Ze bepalen de stevigheid van de planten.
Onverteerbare vezelstoffen worden niet verteerd in het maag/darmkanaal en leveren dus ook geen energie (calorieën). In de dikke darm (colon), die na de dunne darm komt, leven micro-organismen die deze stoffen wel gedeeltelijk kunnen afbreken. Hierbij ontstaan gassen en kan dus winderigheid voorkomen.
De vezelstoffen zijn belangrijk voor het goed functioneren van het maag/darmkanaal.

Als het vezelgehalte van een plant boven de 20% komt, wordt deze als niet eetbaar beschouwd.

De onverteerbare vezelstoffen kunnen verdeeld worden in vier groepen;
- cellulose - dit komt voor in de celwanden van planten en is voor mensen onverteerbaar;
- hemicellulose - komt vooral voor in zaden en stengels van planten, dus in bonen en granen;
- pectine zit tussen plantencellen in en komt vooral voor in de schil van fruit en in bladgroenten;
- lignine is eigenlijk geen koolhydraat maar wel een vezel, het is een bestanddeel van hout en komt voor in nootmuskaat, kaneel en cacao.

Zie ook:

Brood

Glazige aardappels

Glucose

Vezels