Voedselencyclopedie - Veganisme

Veganisme

Veganisme is een manier van leven, dus niet alleen een manier van eten, waarbij iemand er naar streeft zo min mogelijk gebruik te maken van dieren.

Argumenten
Er zijn uiteenlopende redenen waarom iemand ervoor kiest om veganist te worden.
- Dierenwelzijn: het niet mee willen doen aan de mishandeling, het martelen, opsluiten en doden van dieren.
- Milieu: het produceren van vlees en zuivelproducten betekent een ongelooflijk grote aanslag op het milieu. Er is heel veel ruimte nodig voor het telen van veevoer en het laten grazen van vee. Deze ruimte wordt vooral verkregen door het kappen van oerbossen en (tropisch) regenwoud.
- Energie en water: het produceren van dierlijke voeding kost veel meer water en energie dan de productie van plantaardige voeding.
- Klimaatverandering: de uitstoot van methaangas door scheten en boeren en de productie van mest door, met name, herbivoren (koeien, schapen, geiten) is een grotere veroorzaker van het opwarmen van de aarde dan de uitstoot van CO2 door het verkeer wereldwijd.
- De verdeling van voedsel over de wereld.

Wat betekent dit in de praktijk?
In de praktijk betekent dit dat een veganist geen dierlijke producten eet, dus niet alleen geen vlees en vis maar ook geen zuivel, eieren en honing. Daarnaast gebruikt een veganist geen dierlijke materialen zoals leer, zijde en wol. Dus geen leren schoenen, geen wollen truien en dekbedden. Ook maakt hij/zij geen gebruik van producten die tot stand zijn gekomen met behulp van proef- of werkdieren.
Veganisten keuren het gebruik van dieren in de vermaaksindustrie over het algemeen af. Ze zijn dus tegen het gebruik van dieren in circussen, dolfinaria en dierentuinen, tegen hobby’s als vissen, stierenvechten en jagen.

Omdat dierlijke materialen in onnoembaar veel producten verwerkt zijn is het in de praktijk voor de meeste mensen vrijwel onmogelijk om zich hier geheel aan te houden, maar alles wat vermijdbaar is zal een veganist (trachten te) vermijden.

Voeding
Omdat er vrijwel geen voedsel gekweekt wordt op veganistische wijze zijn de meeste mensen aangewezen op voedsel dat met behulp van dierlijke meststoffen geteeld is. Een mogelijkheid om hier enigszins aan te ontkomen is het kweken van eigen groente en fruit en het zoeken van voedsel in het wild.

Voedingsmiddelen die een veganist wel eet zijn onder andere:
- groenten
- fruit
- granen
- noten
- zaden
- peulvruchten
- kiemen
- kruiden
- specerijen
- paddestoelen
- zeewieren

Met deze basisproducten kunnen talloze gerechten en hapjes gemaakt worden zoals: brood, pasta, soep, pindakaas, pizza, stroop, jam, humus, pap, tahin, curry, tofu, tempeh en nog veel meer.

Het is voor een veganist dan ook helemaal niet nodig om honger te lijden of om af te zien. Wel is het nodig om, vooral in het begin, goed uit te zoeken wat wel en niet mogelijk is. En wat je wel en niet wil en (aan)-kan. Het lezen van ingrediëntenlijsten is iets dat telkens terug blijft komen. Maar hoe meer onbewerkte producten er gegeten worden hoe minder dat nodig is.

Gezondheid
Een veganistische manier van eten kan heel gezond zijn, het kan echter ook heel ongezond zijn.
Het grootste gezondheidsvoordeel is dat een veganist geen verzadigde dierlijke vetten binnenkrijgt. Dit betekent minder kans op talloze ziekten zoals hart- en vaatziekten, suikerziekte en een hoog cholesterolgehalte. De meeste veganisten krijgen ook meer vezels binnen dan niet-veganisten omdat ze over het algemeen meer groente en fruit eten.

Er zijn een paar dingen waar veganisten (maar niet alleen zij) op moeten letten. Het binnenkrijgen van bepaalde vitaminen en mineralen is erg belangrijk en soms lastiger bij een plantaardig dieet.

IJzer kan goed verkregen worden door het eten van peulvruchten, gedroogde zuidvruchten, zaden, pitten en noten.
Calcium kan goed verkregen worden door het eten van peulvruchten, amandelen en andere noten, gedroogde zuidvruchten, zeewier, en diverse soorten groenten, met name broccoli, raapstelen, bietenloof, waterkers, courgette, pompoen, kool, spinazie en venkel.
Jodium kan goed verkregen worden door het eten van zeewier, het zit ook in zeezout en in allerlei groente- en fruitsoorten.
Vitamine B12 is een heikel punt binnen de veganistengemeenschap en daarbuiten. In het algemeen wordt aangenomen dat deze vitamine alleen voorkomt in dierlijke producten. Een tekort kan zeer gevaarlijk zijn, de meeste veganisten slikken daarom (veganistische) pilletjes om dit te voorkomen. Het is trouwens zo dat de meeste mensen met een B12-tekort geen veganisten zijn maar omnivoren met een slechte darmflora.
Vitamine D - Hiervan zijn twee varianten: D2 en D3. D2 is plantaardig en D3 niet. Een handig ezelsbruggetje is: D2 is okee, D3 nie. Vitamine D wordt door je eigen lichaam aangemaakt maar dan moet er wel elke dag voldoende daglicht op blote huid vallen. Iedere dag een half uur naar buiten dus. Omdat dat in ons klimaat niet altijd haalbaar is en omdat niet ieder huidtype het even goed doet, is het ook toegevoegd aan margarine en sommige sojamelksoorten.

Om gezond veganistisch te eten is het meestal voldoende om veel groente en fruit (vooral veel verschillende soorten) en regelmatig een handje noten en zaden te eten. Eet een (groot) deel rauw. Het liefst de granen volkoren en zo onbewerkt mogelijk eten. En niet te veel gefrituurde hapjes (chips, patat) en producten met suiker en veel vetten eten.
En niet vergeten elke dag een klein B12-pilletje te slikken.

Zie ook:

Schrijverij en uitgeverij

Super Soy!