Voedselencyclopedie

inhoud

Recept: pastasaus

Aubergine

Ingrediënten

aubergine
olijfolie
ui
paprika
paprikapoeder
oregano
cayennepeper
basilicum
tomatenpuree
knoflook
gistvlokken
water

Bereiding

Begin met de aubergine te schillen en in stukjes of plakjes te snijden. Meteen daarna bakken in (veel) olijfolie op hoog vuur. Daarna ui, paprika, knoflook en alle kruiden behalve de basilicum toevoegen.

Vuur hoog houden en blijven roeren. Ongeveer 10 minuten. Dan water, tomatenpuree en gistvlokken toevoegen.

Een half uur op een laag vuur laten pruttelen. Af en toe doorroeren. Op het allerlaatst de basilicum erdoor roeren.

De cirkel

categorieën: boeken, Wat verder ter tafel komt

de_cirkel

Auteur: Dave Eggers
Oorspronkelijke titel: The Circle
Vertaald door: Baardman, Biekmann, Mudde en Tukker
Uitgever: Lebowski Publishers 2013
ISBN: 978 90 488 1863 1 (paperback)
ISBN: 978 90 488 1991 1 (gebonden)

De nieuwste roman van Dave Eggers hoort in het rijtje boeken met een niet zo fijne toekomstvisie waarin grote klassiekers als Het proces van Franz Kafka (1925), Heerlijke nieuwe wereld (Brave New World) van Aldous Huxley (1932), en natuurlijk1984 van George Orwell (1949) voorkomen. Dystopieën: anti-utopia-boeken die over een ideale maatschappij lijken te gaan maar waarin het ideaal uiteindelijk leidt tot een totalitair regime.

Reactie op eigen tijd

Elk (anti)-utopisch boek dat geschreven wordt is uiteraard vooral een reactie op de tijd waarin de auteur leeft, en zegt dus meer over de ideeën die ten tijde van het schrijven leven dan over daadwerkelijke voorspellingen voor de toekomst. Het werk komt vaak voort uit angst en is, daarom, meestal als waarschuwing en als (maatschappij)-kritiek bedoeld.

Dit is ook duidelijk het geval in De cirkel van Eggers. De dreiging komt in dit boek niet meer van de overheid, zoals in de eerder genoemde boeken, maar van een bedrijf. In de huidige kapitalistische, neoliberale, wereld blijken bedrijven immers de ware machthebbers. Ook de burgers, consumenten, gaan in De cirkel maar wat graag mee in de idealen die dit bedrijf voorschotelt. En dat is het enge aan dit boek: het is al bezig, het lijkt helemaal niet vergezocht. Sterker nog, ik ben bang dat veel mensen het helemaal geen eng idee vinden: ultieme transparantie.

Methode voor geluk

Systemen in utopische romans worden voorgesteld als een verbetering voor de mensen, als een methode voor geluk. De drug Soma en de manier van voortplanting in Brave New World lijken iedereen gelukkig te maken. In 1984 worden angst en continue controle aangewend om de mensen, min of meer, tevreden te houden.

Ook in De cirkel wordt elke volgende stap aangekondigd als iets goeds, iets waar niemand tegen kan zijn. Iets waarmee de wereld veiliger, schoner en mooier wordt. Wie kan er immers tegen zijn dat er minder kinderen ontvoerd en vermoord zullen worden, dat de juiste partner snel gevonden kan worden en dat politici niets meer stiekem kunnen doen. Wie of wat kan er nou tegen totale transparantie zijn? Wie niets te verbergen heeft hoeft toch niets te verbergen? Rob Wijnberg en Maurits Martijn hebben een aantal argumenten tegen deze stelling op schrift gesteld op de site van de Correspondent die je hierover wel twee keer laten nadenken. (Zie bronnen onderaan de pagina.)

Alles transparant

De cirkel is een bedrijf dat alles aan alles koppelt, alles openbaar maakt. Alles onder de motto’s:
- alles wat gebeurt moet openbaar zijn
- privacy is diefstal
- geheimen zijn leugens

En in dit bedrijf zijn begrippen als duurzaamheid, ecologie, veganisme, liefde en openheid hoogstaande waarden. Precies die begrippen die in onze tijd als goed en idealistisch gezien worden. En die zullen leiden naar een gelukkige samenleving waarin iedereen volledig tot z’n recht komt.

Kritiek

Eggers laat echter zien dat dat niet per se zo fijn zal zijn. De hoofdpersoon Mae Holland is een enthousiast volger van alle nieuwe ontwikkelingen. De weinige kritische geluiden komen van de ex-vriend, Mercer, en de ouders van Mae en een geheimzinnige figuur, Kalden, waar Mae een speciale maar ingewikkelde relatie mee opbouwt.

Wat dit boek zo angstaanjagend maakt is dat er eerst vooral veel herkenning is van technieken en communicatiemethoden. Facebook en twitter onder een ander naampje. Veel klinkt ook logisch en waarom zou het inderdaad niet fijn zijn als er maar één bedrijf zou zijn zodat je maar één keer hoeft in te loggen om alles online te kunnen regelen. Het is toch alleen maar handig als iedereen weet waar je bent en met wie. Als iedereen kan zien wat je koopt.

Het wordt al onaangenamer als bekend wordt aan welke ziekte je lijdt, op wie je stemt en met wie je belt. Als een onbekende in de straat meteen als zodanig gesignaleerd en dus in de gaten gehouden wordt. Alles om veiliger te zijn.

Niet alleen je berichten via sociale media maar ook je bank- en medische gegevens, foto’s, gps-positie, aankopen, woonsituatie  en al je andere gegevens worden aan elkaar gekoppeld en opgeslagen, voor iedereen te zien. Eerst vrijwillig, daarna verplicht.

Toekomstmuziek?

Als je nog dacht dat dit allemaal toekomstmuziek is lees dan de vele artikelen die bijna dagelijks in de krant en op andere media verschijnen. Met veelzeggende koppen als ‘De zwarte kant van Amerika’s digitale kloonparadijs’, ‘Facebook wil identiteit gebruikers controleren’, ‘Little brother legt uw hele leven vast’ (over lifelogging, een camera die elke 30 seconden een foto van je leven maakt). Allemaal onder het mom van veiligheid en verbetering van de kwaliteit van leven. Het lijkt zo handig en onschuldig maar dat is het niet.

Wij zijn echter allemaal kikkers in een pan steeds warmer wordend water. Sterker nog, wij stoken zelf enthousiast het vuurtje onder onze pan steeds hoger. 'Lekker warm, gerieflijk en makkelijk toch, zo’n warm badje? Fijn toch dat iedereen alles van ons weet, ik heb toch niets te verbergen?'

We staan erbij en kijken ernaar. Tot het te laat is. Of is het dat al?

Bronnen

- Utopia, Thomas More
- 1984, George Orwell
- De erfenis van de utopie, Hans achterhuis
- Heerlijke nieuwe wereld, Aldous Huxley
- Het cultureel woordenboek, G. A. Kohnstamm e.a.
- De zwarte kant van Amerika’s digitale kloonparadijs, Arie Elshout, De Volkskrant 25 januari 2014
- Facebook wil identiteit gebruikers controleren, Heleen van Lier, De Volkskrant 7 februari 2014
- Rob Wijnberg en Maurits Martijn: Nee, je hebt wel iets te verbergen
- Ernst-Jan Phauth: Op naar de veilige welvarende controlestaat