Voedselencyclopedie - Gouden Rijst, Genetisch Goud

Gouden Rijst, Genetisch Goud?

Samenstelling en regie: Hansje van Etten
Research: Maarten Hidskes
Produkcie: Karin Spiegel/Madeleine Somer
Eindredactie: Hansje van Etten

Van de site noorderlicht.vpro.nl
Prof dr. Ingo Potrykus, tot voor kort hoogleraar aan de Eidgenössische Hochschule in Zürich en dr. Peter Beyer van de Universiteit van Freiburg zijn de uitvinders van 'gouden rijst', een transgene rijstsoort waaraan een voorloper van vitamine A is toegevoegd. Het zoveelste gerecht op Frankenstein's menu, of een uitkomst voor de Derde Wereld?..

De Westerse consument heeft weinig op met wat in de volksmond 'Frankenstein voedsel' is gaan heten: genetisch gemodificeerde gewassen als soja en mais. En waarom zouden we er eigenlijk ook warm voor lopen? De supermarkten liggen vol met alternatieven.

De eerste generatie genetisch gemodificeerde gewassen is dan ook vooral ontworpen om de plant zélf te versterken en zo minder vatbaar te maken voor ongedierte: handig voor de boer, maar uiteindelijk moet het wel in een winkelwagentje belanden - en wat de consument niet wil, dat eet ie niet.

'Gouden rijst' is het eerste genetisch gemodificeerde gewas dat ontworpen is met het oog op de consument - en wel de consument in de Derde Wereld. 'Gouden rijst' is een transgene rijstsoort waar een voorloper van vitamine A aan toegevoegd is. Dit zogeheten pro-vitamine A wordt, na consumptie, door het lichaam omgezet in vitamine A.

Vitamine A-gebrek leidt volgens schattingen van de World Health Organisation jaarlijks tot de dood van 1 à 2 miljoen kinderen in ontwikkelingslanden; bij nog eens 500.000 kinderen veroorzaakt het een blijvende vorm van blindheid.

Prof dr Ingo Potrykus, tot voor kort hoogleraar aan de Eidgenossische Hochschule in Zurich, en dr Peter Beyer van de universiteit van Freiburg zijn de uitvinders van deze 'gouden rijst'. Na zo'n tien jaar noeste laboratorium-arbeid zijn ze er uiteindelijk in geslaagd een rijst-variant te maken die het pro-vitamine A daadwerkelijk bevat. Het belangrijkste stukje toegevoegd DNA is afkomstig van narcissen - en dat zorgt tevens voor de opmerkelijke gele kleur.

Het planten-biotech-concern Syngenta heeft met beide uitvinders de deal gesloten dat het de rijst uitsluitend in westerse landen commercieel verhandelt; aan boeren in ontwikkelingslanden stelt Syngenta de rijst gratis ter beschikking.