Voedselencyclopedie - Mijn theorieën over voedsel en gezondheid

Mijn theorieën over voedsel en gezondheid

Categorieën: Gezondheid algemeen, Theorieën over gezonde voeding, Terzijde

Na het lezen van honderden boeken, artikelen en onderzoeken over voedsel en de relatie met gezondheid, en het beluisteren van minstens zoveel meningen en ervaringen hiermee, kom ik tot slechts een conclusie: er bestaat geen eenduidigheid over welk voedsel gezond is voor iedereen.
Gezondheidswetenschap en voedingsleer zijn geen harde wetenschappen. Niet alleen lopen de meningen ver uiteen, maar ook is het niet mogelijk in onderzoek alle complicerende factoren uit te sluiten. Het is niet eens bekend welke factoren allemaal een rol spelen in de gezondheid van mensen. Meningen zijn vaak gekleurd door gewoonten, overtuigingen en ideeën. Religies en ideologieën schrijven bepaalde voedselvoor- en afkeuren voor. Wellicht gebaseerd op nuttige principes die ooit golden, op basis bijvoorbeeld van theorieën over hygiëne en plaatselijke omstandigheden, maar die zijn misschien hier en nu niet meer geldig.

Dat voeding een rol speelt is meer dan waarschijnlijk, maar aangezien er ook mensen zijn die claimen van lucht en licht te kunnen leven is dit misschien niet eens waar. In wetenschappelijke lectuur kan je voor elke hypothese een of meerdere bewijzen vinden. Er zijn mensen die een perfecte gezondheid hebben op een dieet van alleen rauw voedsel of alleen plantaardige voeding, maar er zijn ook mensen die op zo’n dieet ziek worden. Er zijn mensen die elke dag vlees eten en daarmee een uitstekende conditie hebben en er zijn er die geen vlees verdragen. Net als dat de een goed tegen koemelk, noten, sesam, soja of gluten kan, en een ander daar allergisch op reageert.

Over een groot aantal producten zijn de meningen zo verdeeld en liggen die meningen zo ver uit elkaar dat er voor een leek of gewoon iemand die wil weten hoe je gezond moet leven, niet meer uit te komen is. Hieronder vallen vlees en vis, soja, granen en peulvruchten, rauwkost, gekookt voedsel, groenten uit de nachtschadefamilie (aardappelen, tomaten, aubergine), groenten uit de lookfamilie (uien, knoflook, prei, bieslook) maar ook allerlei toevoegingen als e-nummers en vast nog wel meer.

Tekorten
Het gegeven dat in mijn omgeving mensen waarvan ik de indruk had dat ze heel goed wisten wat gezonde voeding is, inclusief ikzelf, aan een aantal behoorlijke gebreken lijden moet ook iets zeggen.
Mogelijk voorkomende tekorten, ook bij mensen die overtuigd zijn dat ze gezond eten zijn: ijzer, selenium, zink, omega-3 vetzuren, jodium en foliumzuur, vitamine B2, B5, B12 (niet alleen bij veganisten en vegetariërs) en D (ook bij mensen die regelmatig buiten zijn). Veel voorkomende klachten die samen zouden kunnen hangen met tekorten zijn: vermoeidheid en gebrek aan energie, slecht kunnen slapen, stemmingswisselingen en depressies, pijn in spieren en gewrichten plus allerlei vage klachten en pijntjes. En zelfs ziekten als hart- en vaatziekten, kanker, hoge bloeddruk en andere welvaartsziekten zouden hiermee te maken kunnen hebben.

Principes
Om toch enig houvast te hebben heb ik een aantal principes voor mijzelf geformuleerd, deze zijn gebaseerd op aan de ene kant allerlei ideeën van anderen maar vooral ook op mijn eigen gevoel voor logica. Deze logica is gebaseerd op hoe de mens geëvolueerd is tot de huidige soort en op hoe de natuur werkt. Plus de constatering dat de huidige moderne mens helemaal niet zo gezond is als mag worden aangenomen als gekeken wordt naar moderne omstandigheden. Hiermee bedoel ik de hygiëne, de riolering, het relatief schone drinkwater, de gezondheidszorg en de financiële mogelijkheden voor de meeste mensen. Deze omstandigheden wekken de verwachting dat iedereen die in een gemiddeld westerse gemeenschap opgroeit over een blakende gezondheid zou beschikken. Toch is dit niet zo. De term welvaartsziekten is niet voor niets bedacht. Dus gaat er ergens iets mis.

Ik beweer niet dat mijn principes altijd voor iedereen geldig zijn en ook niet dat ik hiermee een eind maak aan alle verwarring. Maar het is een handvat voor mij om me aan vast te houden. Tot ik wellicht tot nieuwe inzichten kom doordat het voor mij niet werkt of juist wel. Ik raad iedereen aan te kijken wat voor hem/haar werkt. En wellicht bij bepaalde twijfels zich te laten testen op bepaalde tekorten.
Principes zijn geen wetten, het zijn richtlijnen die naar eigen inzichten toegepast kunnen worden. Als iets niet lijkt te werken moet je je er niet aan houden. En doe het op zo’n manier als voor jou haalbaar is, financieel, praktisch en anderszins. De principes voor een gezonde voeding lopen volgens mij gelijk op met de principes voor een duurzame wereld waarin genoeg ruimte is voor natuur en andere mensen, en waarin bovendien de bodem en alle grondstoffen (o.a. fossiele brandstoffen zoals olie) niet uitgeput raken. En zonder deze wereld te vergiftigen met allerlei chemicaliën en andere rotzooi.

- eet gevarieerd, eet veel verschillende soorten van zoveel mogelijk voedingsmiddelen
- eet veel verschillende kleuren voedingsmiddelen
- eet niet te veel
- eet biologisch
- eet van het seizoen en uit de buurt
- probeer minstens een deel van je voedsel zelf te kweken
- eet een deel van je voedsel rauw
- eet niet te veel granen en peulvruchten (soja)
- eet zo min mogelijk suiker, bewerkte producten, geharde plantaardige vetten (margarine en dergelijke)
- eet zo veel mogelijk groenten en fruit
- probeer een deel van je voedsel in het wild te vinden, let daarbij wel op de omgeving: langs een snelweg kruiden plukken is wellicht een minder goed idee
- kook je eigen eten van onbewerkte ingrediënten
- probeer te voelen waar je behoefte aan hebt en tegelijkertijd te weten wat aangeleerde verslaving is
- en vooral: geniet van het eten!

(mv 17 januari 2011)