Voedselencyclopedie - Wereldvoedselweek op Holland Doc

Wereldvoedselweek op Holland Doc

16 oktober 2010, op Wereldvoedseldag, start Holland Doc 24 met een themaweek over voedsel om aandacht te vragen voor het hongervraagstuk in de wereld. Het digitale documentairekanaal sluit hiermee aan bij de documentaire 'Taste the Waste' van de Boeddhistische Omroep Stichting (BOS). In de programmering ligt de nadruk op de toekomst van ons voedsel en de enorme verspilling van het wereldwijde voedselaanbod. Alleen al in Nederland wordt ieder jaar zo’n twee miljard euro in de totale voedselketen verspild.
In We Feed the World (2005) geeft de Oostenrijkse filmmaker Erwin Wagenhofer een onthutsend beeld van de massale voedselproductie. In Brazilië moet het tropisch regenwoud wijken voor enorme sojavelden. Deze soja is niet bestemd voor mensen maar voor (pluim)-vee. In een fabriek komen dagelijks duizenden kuikentjes uit het ei om vervolgens via de lopende band in dozen te worden verpakt en naar mesterijen te worden vervoerd. Acht weken later zijn ze reeds volgroeid en worden ze geslacht.

Hoe kunnen we in de toekomt de groeiende wereldbevolking blijven voeden? Daarover gaat de Tegenlicht-uitzending De toekomst van ons voedsel: landbouw of laboratorium?? (2008). IJsbrand van Veelen gaat op zoek naar mensen die werken aan het voedsel van morgen. Ligt de oplossing in de traditie, zoals de Slow Food-beweging propageert, of moeten we vertrouwen op de moderne laboratoria in de voedselindustrie?

De film Taste the Waste (2010) laat zien dat we ongeveer evenveel voedsel verspillen als opeten. Meer dan 40 procent van ons voedsel gaat verloren in de voedselketen. Alleen al de consument verspilt een vijfde van het eten, simpelweg door het weg te gooien, maar ook tijdens het boeren, verwerken en distribueren gaat heel veel voedsel verloren. Taste the Waste laat de wereld van supermarkten, telers, voedselexperts, eco-activisten en politici zien die zich op verschillende manieren bezighouden met dit probleem. Zo zien we o.a. waarom supermarkten hun schappen overladen met een variëteit van hetzelfde product, hoe sushi als voer voor varkens wordt gebruikt en hoeveel onze voedselverspilling bijdraagt aan wereldhonger.

De documentaire Uitgevist (oorspronkelijke titel: The End of the Line, 2009) van Rupert Murray en onderzoeksjournalist Charles Clover is in de eerste plaats een waarschuwing voor viseters. Als we willen dat er over veertig jaar nog vissen in de oceaan zwemmen, moeten we veel minder vis gaan vangen en opeten. Met vissersboten, die zijn uitgerust met de meest moderne technische hoogstandjes, worden de oceanen in hoog tempo leeggevist. In de film confronteert Charles Clover vooraanstaande politici en beroemde koks met de gevolgen van overbevissing.

Naast het tegengaan van voedselverspilling ligt volgens sommige mensen de oplossing in genetische modificatie van gewassen. Gouden rijst is het eerste genetisch gemodificeerde gewas dat ontworpen is met het oog op de consument - en wel de consument in de Derde Wereld. Aan deze rijst is pro-vitamine A toegevoegd, dat na consumptie omgezet wordt in vitamine A. Is deze rijst het zoveelste gerecht op Frankensteins menu, of een uitkomst voor de hongerige in de Derde Wereld? Voer voor een nog altijd actuele discussie in de Noorderlichtaflevering Gouden rijst, genetisch goud?? (2001).

In de Metropolis-aflevering Milieustrijders maken we kennis met zogenaamde freegans. Een groeiende groep mensen zet zich af tegen de overconsumptie en gaat verspilling tegen door het voedsel uit de vuilnisbakken van de supermarkten te halen. Een verbazingwekkende hoeveelheid voedsel waarvan de houdbaarheidsdatum is verstreken wordt weggegooid, terwijl het nog prima eetbaar is.

In 2050 zal de wereldbevolking gegroeid zijn naar 9 miljard mensen. Met name in landen als China en India zal de welvaart enorm toenemen. Die groeiende welvaart zal gepaard gaan met een toenemende vleesconsumptie. Probleem is dat de productie van vlees zeer inefficiënt is. Voor een kilo vlees is een veelvoud aan kilo’s graan nodig. Daarnaast is de vleesproductie zeer belastend voor het milieu. Hoe gaan we de groeiende wereldbevolking in de toekomst van vlees voorzien? In Labyrint – Vlees van de toekomst aandacht voor het kweken van vlees zonder dieren.

Voor meer informatie over Taste the Waste en over het cross-mediale project rondom Wereldvoedseldag 2010, kijk op: www.tastethewaste.nl en www.wereldvoedseldag.nl.